Meester
Advocaten

Coffeeshops en schaarse vergunningen

Beperking duur exploitatievergunning en gedoogverklaring coffeeshops

Op 13 september 2023 heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna: Afdeling) een belangrijke uitspraak gedaan over de beperking van de duur van een exploitatievergunning en impliciete gedoogverklaring voor coffeeshops (ECLI:NL:RVS:2023:3482). Eerder had de rechtbank Limburg geoordeeld dat zowel een exploitatievergunning als een gedoogverklaring voor coffeeshops niet onderworpen is aan de regels ter zake schaarse vergunningen en dat de duur niet beperkt kan worden. In hoger beroep heeft de Afdeling bepaald dat exploitatievergunningen voor coffeeshops wel voor een tijdelijke duur kunnen worden verleend.

Casus

In deze zaak had de burgemeester van Roermond aan twee coffeeshopexploitanten exploitatievergunningen verleend met een beperkte duur van vijf jaar, omdat vergunningen voor coffeeshops volgens de burgemeester schaars zijn. De gemeenteraad van Roermond had eerder namelijk besloten tot het instellen van een maximumaantal van twee coffeeshops. Daardoor is volgens de burgemeester het aantal vergunningen voor de exploitatie van coffeeshops beperkt en kunnen deze niet voor onbepaalde tijd worden verleend. De exploitanten waren het hier niet mee eens, omdat volgens hen de vergunningen niet zijn verleend voor het exploiteren van een coffeeshop, maar voor het verkopen van alcoholvrije dranken. Vergunningen hiervoor zijn niet schaars. Ook zijn zij van mening dat de burgemeester zich niet op het standpunt kan stellen dat het gelijkheidsbeginsel van toepassing is. Dat gelijkheidsbeginsel ligt ten grondslag aan de rechtsnorm dat bij schaarse vergunningen op enigerlei wijze ruimte moet worden geboden aan (andere/alle) gegadigden om naar de beschikbare vergunningen mee te dingen.

Uitspraak rechtbank

In de uitspraak van 30 maart 2023 (ECLI:NL:RBLIM:2021:2746) heeft de rechtbank Limburg in deze zaak geoordeeld dat met exploitatievergunningen op basis van de APV alleen legale (horeca)activiteiten vergund worden. In de APV is geen regeling opgenomen voor exploitatievergunningen gericht op de verkoop van softdrugs. De verkoop van softdrugs wordt daarom niet vergund, maar gedoogd middels een gedoogverklaring. De rechtbank oordeelt dat exploitatievergunningen voor horecabedrijven niet schaars zijn en dat deze daarom op grond van de Dienstenwet en de Dienstenrichtlijn voor onbepaalde tijd moeten worden verleend, tenzij zich een in die regelingen genoemde uitzondering voordoet. Van een dergelijke uitzondering is de rechtbank niet gebleken. De rechtbank volgt het standpunt van de burgemeester dat sprake is van een schaarse vergunning, omdat de exploitatievergunning aan een coffeeshop is verleend, en deze in aantal gemaximeerd zijn, niet. De burgemeester had daarom de duur van de exploitatievergunningen niet mogen beperken.

Ten overvloede oordeelt de rechtbank ten aanzien van gedoogverklaringen voor coffeeshops, dat dit geen vergunningen zijn en dat dit ook niet kan worden gereguleerd zolang de Opiumwet (onveranderd) geldt. Voorts zijn schaarse vergunningen gebaseerd op de Dienstenwet, de Dienstenrichtlijn en de algemene rechtsnorm en daarmee op Unierechtelijke vrijheden. Het Europese Hof van Justitie heeft eerder geoordeeld dat men zich ten aanzien van de verkoop van softdrugs, niet kan beroepen op Unierechtelijke vrijheden en dus ook niet op de Dienstenwet, de Dienstenrichtlijn en de algemene rechtsnorm. De rechtbank is daarom van oordeel dat de regels die gelden voor de verdeling van schaarse vergunningen niet van toepassing zijn op een gedoogverklaring voor de verkoop van softdrugs.

Uitspraak Afdeling

In hoger beroep heeft de Afdeling nu geoordeeld dat de burgemeester de duur van de exploitatievergunning wel mag beperken als er een dwingende reden van algemeen belang aan ten grondslag ligt, in de zin van artikel 33 lid 1 sub c van de Dienstenwet. De burgemeester van Roermond heeft de duur van de exploitatievergunningen van de coffeeshops volgens de Afdeling daarom terecht beperkt op grond van de bescherming van de openbare orde en het woon- en leefklimaat. Door deze beperking van de duur van de exploitatievergunningen heeft de burgemeester een vast toetsingsmoment of de vergunning opnieuw verleend zal worden en kan er ook een nieuwe Bibob-toets uitgevoerd worden.
In de beleidsregel van de burgemeester (en het eerdere besluit van de gemeenteraad) is de beperking van het aantal coffeeshops ingegeven door de behoefte om de openbare orde, de openbare veiligheid en de volksgezondheid te waarborgen. Hieruit volgt naar het oordeel van de Afdeling dat het aantal beschikbare vergunningen beperkt is op grond van een dwingende reden van algemeen belang. De beperking van de duur en het aantal acht de Afdeling ook evenredig en geschikt om het doel te bereiken. Daarmee is voldaan aan artikel 33 lid 1 sub b Dienstenwet.

In de onderhavige casus zijn er geen aparte gedoogverklaringen afgegeven, maar zijn deze impliciet met de exploitatievergunningen verleend. Doordat de gedoogverklaringen aan de exploitatievergunningen zijn verbonden, hebben deze dezelfde beperkte geldingsduur. De Afdeling acht dit een logische keuze, die rechtens toelaatbaar is. De Afdeling verwijst in dat kader nog naar een andere belangrijke uitspraak die vandaag gedaan is (ECLI:NL:RVS:2023:3431), op grond waarvan tegen een gedoogverklaring voor een coffeeshop bezwaar en beroep kan worden ingesteld.

Gevolgen voor de praktijk

Op grond van deze uitspraak is het – onder omstandigheden – dus toelaatbaar als een burgemeester de exploitatievergunning van een coffeeshop (en de impliciet daaraan verbonden gedoogverklaring) op grond van de openbare orde en het woon- en leefklimaat in duur beperkt. Een en ander kan gevolgen hebben voor coffeeshophouders die (nu nog) over een exploitatievergunning (en gedoogverklaring) voor onbepaalde tijd beschikken. En alhoewel de Afdeling in de uitspraak niet expliciet spreekt over het leerstuk van schaarse vergunningen, kan op grond van deze uitspraak niet worden uitgesloten dat gemeenten de verdeling van een beperkt aantal exploitatievergunningen en gedoogverklaringen voor coffeeshops in de toekomst anders zullen gaan aanpakken.

Wij zullen deze uitspraak en de mogelijke gevolgen voor de praktijk nog nader bestuderen en u hierover in een tweede weblog informeren.

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *